มิถุนายน 2569

Dotinurad

ยาใหม่สำหรับการรักษาภาวะกรดยูริกในเลือดสูงและโรคเกาต์

บทความโดย รศ.ดร.วิลาสินิ หิรัญพานิช ซาโตะ

ภาวะกรดยูริกในเลือดสูง (hyperuricemia) เป็นปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดโรคเกาต์ (gout) ซึ่งเป็นโรคข้ออักเสบที่เกิดจากการสะสมของผลึกยูเรต (urate crystal) ในข้อและเนื้อเยื่อต่างๆ และมีความสัมพันธ์กับภาวะไตเสื่อมเรื้อรัง โรคหัวใจและหลอดเลือด และ metabolic disease อื่นๆ เป้าหมายการรักษาคือการลดระดับกรดยูริกในเลือดให้อยู่ในระดับต่ำกว่า 6.0 mg/dL

ยาลดกรดยูริกที่เป็น first-line drug คือ allopurinol ซึ่งออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์กรดยูริกในร่างกายโดยยับยั้งเอนไซม์ xanthine oxidase อย่างไรก็ตามยามีข้อจำกัดหลายอย่างโดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มี HLA-B*5801 allele ซึ่งพบได้บ่อยในคนไทยที่ทำให้เกิดภาวะแพ้รุนแรง เช่น Stevens-Johnson Syndrome (SJS) เป็นต้น ขณะที่ยา febuxostat ที่เป็นอนุพันธ์ของ allopurinol แม้มีประสิทธิภาพลดกรดยูริกได้สูงแต่มีราคาแพงและอาจเพิ่มความเสี่ยงของภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันและภาวะหัวใจล้มเหลว ⁽¹⁾

Dotinurad เป็นยาใหม่ที่ได้รับการรับรองสำหรับรักษาภาวะ hyperuricemia ในประเทศญี่ปุ่นและไทยในปี ค.ศ. 2018 และ 2024 ตามลำดับ เป็นยากลุ่ม selective urate reabsorption inhibitor (SURI) มีกลไกการออกฤทธิ์จำเพาะในการยับยั้งการดูดซึมกลับของกรดยูริกผ่านตัวขนส่งชนิด URAT1 (URAT 1 transporter) ใน proximal tubule ของท่อไต โดยมีค่า IC₅₀ ในการยับยั้ง URAT1 ที่ 0.0372 μmol/L ⁽²⁾ และไม่มีผลต่อ transporter ชนิดอื่น ได้แก่ ABCG2, OAT1 และ OAT3 ซึ่งเป็นข้อดีกว่ายาอื่นในกลุ่ม เช่น benzbromarone หรือ probenecid ในการลดการเกิดอันตรกิริยาระหว่างยา (ตารางที่ 1)

สมบัติเด่นของ dotinurad ได้แก่

ยาออกฤทธิ์ลดระดับกรดยูริกในเลือดแบบ dose-dependent ขนาดที่ใช้รักษาระหว่าง 0.5 ถึง 4 mg ต่อวัน โดยในทางปฏิบัติจะเริ่มใช้ยาในขนาดต่ำแล้วค่อยๆเพิ่มขนาดยาช้าๆ ผลการศึกษาทางคลินิกแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมในประเทศญี่ปุ่นพบว่า dotinurad มีประสิทธิภาพลดระดับกรดยูริกในเลือดลงต่ำกว่า 6 mg/dL ได้สำเร็จและไม่ด้อยกว่า (non-inferiority) ยา benzbromarone และ febuxostat ^(2,3)

มีสมบัติทางเภสัชจลนศาสตร์ดีสามารถดูดซึมได้ดีในระบบทางเดินอาหาร ค่าครึ่งชีวิตนาน 10-15 ชม. จึงสามารถรับประทานได้วันละครั้ง ยาไม่ถูกเมแทบอไลต์ผ่านเอนไซม์ CYP450 แต่ผ่านกระบวนการ glucuronidation และ sulfation ใน phase 2 metabolism แล้วขับออกทางไต จึงมีข้อเด่นในการลดโอกาสเกิดอันตรกิริยากับยาหลายชนิดที่เกี่ยวข้องกับ CYP450 ⁽²⁾

มีประสิทธิภาพควบคุมระดับกรดยูริกให้อยู่ในเป้าหมายและมีความปลอดภัยหลังการติดตามผลการรักษาต่อเนื่องในระยะยาวอย่างน้อย 58 สัปดาห์ และผลการศึกษาทางคลินิกพบว่าสามารถใช้ยาโดยไม่ต้องปรับขนาดยาในผู้สูงอายุ ผู้ป่วยที่มีภาวะไตบกพร่องในระดับต่ำถึงปานกลาง (eGFR> 30 mL/min/1.73 m²) หรือตับบกพร่องระดับต่ำถึงสูง ^(2,3)

ตารางที่ 1: สมบัติเด่นทางเภสัชวิทยาของ dotinurad เปรียบเทียบกับยาอื่นที่มีประสิทธิภาพสูงในการลดระดับ uric acid ⁽³⁾

คุณสมบัติ

Dotinurad

Benzbromarone

Febuxostat

กลไกการออกฤทธิ์

ยับยั้ง URAT1 transporter อย่างเจาะจง

ยับยั้ง transporter หลายชนิด เช่นURAT1 และ ABCG2, OAT1, OAT3 เป็นต้น

ยับยั้งเอนไซม์ xanthine oxidase ที่ตับ

ความปลอดภัยต่อตับ

สูง

เสี่ยงต่อการเกิดพิษต่อตับที่แม้มีโอกาสพบได้ต่ำ (ประมาณ 1 ใน 17,000 คน) แต่เป็นอาการที่รุนแรง

ปลอดภัย แต่มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

⚠️ อาการไม่พึงประสงค์ ข้อจำกัด และข้อพึงระวัง:

อาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย ได้แก่ การปวดข้อกำเริบ (gout flare) การเพิ่มขึ้นของระดับของเอนไซม์ตับ (AST, ALT) คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องหรือไม่สบายท้อง เป็นต้น

แม้ยาทำให้ความเสี่ยงของการเกิดภาวะนิ่วในไตอยู่ในระดับต่ำเมื่อเทียบกับยา benzbromarone ⁽²⁾ แต่การใช้ในระยะยาวจำเป็นต้องมีการติดตามภาวะนิ่วในไตหรือทางเดินปัสสาวะซึ่งเกิดจากกลไกการออกฤทธิ์ที่ยาทำให้กรดยูริกถูกขับออกทางไตมากขึ้น ดังนั้นขณะใช้ยาจึงจำเป็นต้องแนะนำให้ผู้ป่วยดื่มน้ำปริมาณมากๆ และอาจติดตามวัดระดับความเป็นกรด-ด่างของปัสสาวะ โดยหากปัสสาวะมีภาวะเป็นกรด (pH<6.0) อาจพิจารณาเพิ่มการละลายกรดยูริกโดยการปรับปัสสาวะให้เป็นด่างด้วย NaHCO₃ และควรระวังการใช้ร่วมกับยาอื่นๆที่อาจมีผลต่อกลไกการออกฤทธิ์ยา เช่น ยาขับปัสสาวะ แอสไพริน (ขนาดต่ำ) หรือ pyrazinamide เป็นต้น เนื่องจากอาจเกิดปฏิกิริยากับ URAT1 transporter ^(2,3)

📌 สรุป

Dotinurad เป็นทางเลือกใหม่ที่มีประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสำหรับรักษา hyperuricemia และโรคเกาต์ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ไม่สามารถใช้ยาลดกรดยูริกกลุ่มเดิมได้ ยานี้มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมระดับกรดยูริกได้ในระยะยาว มีความปลอดภัยสูง มีสมบัติทางเภสัชจลนศาสตร์ที่ดีและก่อให้เกิดอันตรกิริยากับยาชนิดอื่นต่ำ อย่างไรก็ตามเนื่องจากเป็นยาใหม่และการศึกษาทางคลินิกส่วนใหญ่อยู่ในประเทศญี่ปุ่น จึงต้องมีการติดตามผลการศึกษาระยะยาวและการศึกษาประสิทธิภาพทางคลินิกในกลุ่มประชากรที่มีความหลากหลายทางเชื้อชาติต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Rees F, Hui M, Doherty M. Optimizing current treatment of gout. Nat Rev Rheumatol. 2014;10(5):271-283.
Taniguchi T, Ashizawa N, Matsumoto K, et al. Pharmacological Evaluation of Dotinurad, a Selective Urate Reabsorption Inhibitor. J Pharmacol Exp Ther. 2019;371(1):162-170.
Ishikawa T, Takahashi T, Taniguchi T, et al. Dotinurad: a novel selective urate reabsorption inhibitor for the treatment of hyperuricemia and gout. Expert Opin Pharmacother. 2021;22(11):1397-1406.

Dotinurad

รับบทความใหม่ทางอีเมล เดือนละ 1 ฉบับ